พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน คุ้มครองใครบ้าง? ราชการ/รัฐวิสาหกิจได้ไหม (2568)

2026-09-13อ่าน ~3 นาทีคุ้มครองแรงงาน รัฐวิสาหกิจ ข้าราชการ ลูกจ้าง

"ทำงานเหมือนกัน ทำไมสิทธิไม่เท่ากัน?" — คำถามนี้เกิดขึ้นบ่อย เพราะจริงๆ แล้ว พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน ไม่ได้คุ้มครองคนทำงานทุกคน มาดูกันว่ากฎหมายฉบับนี้คุ้มครองใคร และคุณอยู่กลุ่มไหน

พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน คุ้มครองใคร

พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 ใช้บังคับกับ "ลูกจ้างภาคเอกชน" ที่มีความสัมพันธ์นายจ้าง-ลูกจ้างตามสัญญาจ้างแรงงาน คือ ทำงานให้นายจ้างโดยรับค่าจ้าง และอยู่ ใต้การบังคับบัญชา ของนายจ้าง

ใครที่ "ไม่" ใช้กฎหมายนี้

กฎหมายฉบับนี้ ไม่ใช้บังคับกับ:

ราชการส่วนกลาง ส่วนภูมิภาค และส่วนท้องถิ่น — ข้าราชการและลูกจ้างของส่วนราชการ
รัฐวิสาหกิจ — ซึ่งมีกฎหมายของตัวเอง คือ พ.ร.บ.แรงงานรัฐวิสาหกิจสัมพันธ์

แล้วแต่ละกลุ่มใช้กฎหมายอะไร

พนักงานรัฐวิสาหกิจ → ได้รับความคุ้มครองตาม พ.ร.บ.แรงงานรัฐวิสาหกิจสัมพันธ์ สิทธิใกล้เคียงกัน แต่เป็นคนละกฎหมาย และคนละหน่วยงานที่ดูแล
ข้าราชการ / พนักงานราชการ / ลูกจ้างส่วนราชการ → อยู่ภายใต้ ระเบียบของทางราชการ ไม่ใช่ พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน

วิธีเช็กง่ายๆ ว่าตัวเองอยู่กลุ่มไหน

ดูว่า "นายจ้าง" เป็นใคร:

บริษัท/ห้างร้านเอกชน = ใช้ พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน
หน่วยราชการ = ระเบียบราชการ
รัฐวิสาหกิจ = กฎหมายรัฐวิสาหกิจสัมพันธ์

เรื่องประกันสังคม: ลูกจ้างเอกชนโดยทั่วไปเป็นผู้ประกันตนภาคบังคับ (มาตรา 33) ส่วนข้าราชการและรัฐวิสาหกิจมีระบบสวัสดิการของตนเอง

สรุป

พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน 2541 คุ้มครองเฉพาะ "ลูกจ้างภาคเอกชน" ที่ทำงานใต้บังคับบัญชาเพื่อรับค่าจ้าง
ข้าราชการ/ลูกจ้างส่วนราชการ → ใช้ระเบียบราชการ
พนักงานรัฐวิสาหกิจ → ใช้ พ.ร.บ.แรงงานรัฐวิสาหกิจสัมพันธ์
เช็กง่ายๆ จากว่า "นายจ้าง" เป็นเอกชน ราชการ หรือรัฐวิสาหกิจ

อ่านต่อ: คุณเป็นลูกจ้างหรือฟรีแลนซ์ · สิทธิประกันสังคม · สัญญาจ้างมีกี่แบบ

⚠️ บทความนี้ให้ข้อมูลเบื้องต้นเพื่อการศึกษา "พี่สิทธิ์" เป็นผู้ช่วยให้ข้อมูล ไม่ใช่ทนายความ ไม่รับรองผลคดี — ควรตรวจสอบสัญญาจ้าง/สลิปเงินเดือนจริง หรือปรึกษานิติกรศาลแรงงานก่อนดำเนินการ

อยากรู้ครบทุกสิทธิ์ในเล่มเดียว?คู่มือ “รู้สิทธิ์ ได้เปรียบ” — 90 หน้า 42 บท อ่านง่าย พร้อมสรุปมาตราสำคัญ + แบบฟอร์มทวงเงินใช้จริง

~~฿299~~฿199

ดูรายละเอียด