คุณเป็น "ลูกจ้าง" ที่กฎหมายคุ้มครองไหม? ลูกจ้าง vs ฟรีแลนซ์ (2568)

"เขาให้เซ็นสัญญาจ้างทำของ บอกว่าเป็นฟรีแลนซ์ ไม่มีค่าชดเชย ไม่มีวันลา" — แต่ถ้าจริงๆ คุณเข้างานทุกวัน อยู่ใต้คำสั่งเจ้านาย เรื่องอาจไม่ได้จบแค่ชื่อในสัญญา เพราะกฎหมายมองที่ เนื้อหาความจริง ของการทำงาน

กฎหมายคุ้มครองใคร?

พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน คุ้มครองเฉพาะ "ลูกจ้าง" เท่านั้น ซึ่งหมายถึงผู้ที่ตกลงทำงานให้นายจ้างเพื่อรับค่าจ้าง โดยทำงาน ภายใต้การบังคับบัญชา ของนายจ้าง (สัญญาจ้างแรงงาน)

ลูกจ้าง ต่างจาก ฟรีแลนซ์ ยังไง

• ลูกจ้าง (สัญญาจ้างแรงงาน) — ทำงานใต้บังคับบัญชา รับค่าจ้าง มีสิทธิได้รับความคุ้มครองเต็มที่
• ผู้รับจ้างทำของ / ฟรีแลนซ์ (สัญญาจ้างทำของ) — มุ่งที่ ผลสำเร็จของงาน ไม่อยู่ใต้บังคับบัญชา จึงไม่ใช่ลูกจ้าง

ผลคือ ฟรีแลนซ์แท้ๆ ไม่ได้รับความคุ้มครอง ตามกฎหมายนี้ ไม่มีสิทธิค่าชดเชย ไม่มีวันลา และไม่ได้เข้าประกันสังคมมาตรา 33

ศาลดู "ความจริง" ไม่ใช่ชื่อสัญญา

แม้กระดาษจะเขียนว่า "จ้างทำของ" ศาลจะพิจารณาจากลักษณะการทำงานจริง โดยดูจุดสำคัญเหล่านี้:

1. อยู่ใต้บังคับบัญชา — นายจ้างสั่งงาน กำหนดเวลา สถานที่ และวิธีทำงาน
2. รับค่าจ้างประจำ สม่ำเสมอ (ไม่ใช่จ่ายตามชิ้นงานที่ส่งมอบ)
3. ใช้เครื่องมือ/อุปกรณ์ของนายจ้าง
4. ทำงานต่อเนื่อง เป็นส่วนหนึ่งขององค์กร

ถ้า "ฟรีแลนซ์" ที่จริงเข้างานทุกวัน อยู่ใต้บังคับบัญชาเหมือนพนักงานประจำ ศาลอาจวินิจฉัยว่าเป็น "ลูกจ้าง" และได้รับความคุ้มครองเต็มที่ แม้สัญญาจะเขียนว่า "จ้างทำของ" ก็ตาม

สรุป

• กฎหมายคุ้มครองแรงงานคุ้มครองเฉพาะ "ลูกจ้าง" ที่ทำงานใต้บังคับบัญชาเพื่อรับค่าจ้าง
• ฟรีแลนซ์แท้ๆ ไม่ได้รับค่าชดเชย วันลา หรือประกันสังคม ม.33
• ศาลดูเนื้อหาความจริง ไม่ใช่ชื่อสัญญา — ทำงานเหมือนลูกจ้างประจำก็อาจได้รับความคุ้มครอง

อ่านต่อ: สัญญาจ้างมีกี่แบบ · ค่าชดเชยเลิกจ้าง คิดยังไง · สิทธิประกันสังคม

บทความที่เกี่ยวข้อง

สัญญาจ้างมีกำหนดเวลา ถูกเลิกจ้างได้ค่าชดเชยไหม? (สัญญาจ้างแบบต่างๆ)สัญญาจ้างมีกี่แบบ และสัญญาจ้างที่มีกำหนดระยะเวลา (fixed-term) จะไม่ต้องจ่ายค่าชดร้องพนักงานตรวจแรงงาน (แบบ คร.7) ฟรี ไม่ต้องจ้างทนาย (2568)นายจ้างไม่จ่ายค่าจ้าง ค่าล่วงเวลา หรือค่าชดเชย ยื่นคำร้อง คร.7 ต่อพนักงานตรวจแรงลาออกต้องแจ้งล่วงหน้ากี่วัน? นายจ้างเรียกค่าเสียหายได้ไหม (2568)ลาออกต้องแจ้งล่วงหน้าเป็นหนังสือตามมาตรา 17 นายจ้างเรียกค่าเสียหายได้เฉพาะที่เกิ