เกษียณอายุ ได้ค่าชดเชยไหม? สิทธิเมื่อเกษียณตามกฎหมายแรงงาน (2568)

ทำงานมาทั้งชีวิตจนถึงวันเกษียณ หลายคนคิดว่า "เกษียณเอง = ลาออกเอง = ไม่ได้เงินอะไร" ความจริงคือ ไม่ใช่เลยครับ กฎหมายแรงงานไทยถือว่าการเกษียณอายุเป็นการ "เลิกจ้าง" ลูกจ้างที่เกษียณจึงมีสิทธิได้ ค่าชดเชย ตามอายุงานเหมือนถูกเลิกจ้างทุกประการ

เกษียณ = เลิกจ้าง ตามกฎหมาย (มาตรา 118 วรรคท้าย)

พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน (แก้ไขเพิ่มเติมฉบับที่ 6 พ.ศ. 2560) กำหนดชัดใน มาตรา 118 วรรคท้าย ว่า การเกษียณอายุถือเป็นการ เลิกจ้าง ผลก็คือ:

• ลูกจ้างที่เกษียณตามที่นายจ้างกำหนด มีสิทธิได้ ค่าชดเชย ตามอายุงาน
• ไม่ถือว่าเป็นการลาออกโดยสมัครใจ นายจ้างจะอ้างว่า "เกษียณเองไม่ต้องจ่าย" ไม่ได้

หมายเหตุ: ค่าชดเชยเกษียณเป็นคนละก้อนกับเงินบำเหน็จ/บำนาญประกันสังคม ได้ทั้งสองส่วน ไม่ใช่แทนกัน

ถ้านายจ้างไม่กำหนดเกษียณ หรือกำหนดเกิน 60 ปี

กฎหมายคุ้มครองไว้อีกชั้น: ถ้านายจ้าง ไม่ได้กำหนดอายุเกษียณ หรือกำหนดไว้ เกิน 60 ปี ลูกจ้างที่อายุครบ 60 ปีบริบูรณ์ มีสิทธิ แสดงเจตนาเกษียณ ได้ด้วยตัวเอง

• แจ้งความประสงค์เกษียณต่อนายจ้าง
• การเกษียณมีผลเมื่อครบ 30 วัน นับแต่วันที่แสดงเจตนา
• เมื่อเกษียณแล้วก็มีสิทธิได้ค่าชดเชยตามอายุงานเช่นกัน

อัตราค่าชดเชยเกษียณ (เท่ากับการเลิกจ้าง)

คิดจาก ค่าจ้างอัตราสุดท้าย ตามระยะเวลาทำงาน เหมือนถูกเลิกจ้างทุกอย่าง สรุปสั้น ๆ:

รายละเอียดการคำนวณและตัวอย่าง อ่านเพิ่มได้ที่ ค่าชดเชยเลิกจ้าง คิดยังไง

ตัวอย่าง: ทำงานมา 22 ปี เกษียณตอนอายุ 60 → อยู่ในช่วง "20 ปีขึ้นไป" ได้ค่าชดเชย 400 วัน ≈ ค่าจ้างประมาณ 13 เดือน

ถ้านายจ้างไม่จ่ายค่าชดเชยเกษียณ

• รวบรวมหลักฐาน: สัญญาจ้าง สลิปเงินเดือน หนังสือ/ข้อบังคับเรื่องเกษียณ
• ยื่นคำร้องต่อ พนักงานตรวจแรงงาน ที่สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานในพื้นที่ หรือ
• ฟ้องศาลแรงงาน ได้โดยไม่มีค่าธรรมเนียม ถ้าเห็นว่าการไม่จ่ายไม่ถูกต้อง อาจเข้าข่าย เลิกจ้างไม่เป็นธรรม ด้วย

อย่าลืมตรวจสิทธิ บำนาญชราภาพ จากประกันสังคมควบคู่ไปด้วย เพราะเป็นคนละส่วนกับค่าชดเชย

สรุป

• เกษียณอายุ = การเลิกจ้างตาม ม.118 วรรคท้าย → ได้ ค่าชดเชยตามอายุงาน (30–400 วัน)
• นายจ้างไม่กำหนดเกษียณ/กำหนดเกิน 60 ปี → อายุครบ 60 ปี แสดงเจตนาเกษียณเองได้ มีผลใน 30 วัน
• ค่าชดเชยเกษียณเป็นคนละก้อนกับบำเหน็จบำนาญประกันสังคม ได้ทั้งสองส่วน

บทความที่เกี่ยวข้อง

เลิกจ้างเพราะผลงานไม่ดี/ป่วยบ่อย ได้ค่าชดเชยไหม? (2568)ผลงานไม่ดี ประเมินไม่ผ่าน หรือป่วยบ่อยจนทำงานไม่ไหว ไม่ใช่ความผิดร้ายแรงตาม ม.11ยังทดลองงานอยู่ ถูกเลิกจ้างได้ค่าชดเชยไหม? (เข้าใจผิดกันเยอะ)หลายคนคิดว่าช่วงทดลองงานนายจ้างเลิกจ้างได้อิสระ ความจริงลูกจ้างทดลองงานก็ได้รับคสัญญาจ้างมีกำหนดเวลา ถูกเลิกจ้างได้ค่าชดเชยไหม? (สัญญาจ้างแบบต่างๆ)สัญญาจ้างมีกี่แบบ และสัญญาจ้างที่มีกำหนดระยะเวลา (fixed-term) จะไม่ต้องจ่ายค่าชด